Dlaczego przejścia ewakuacyjne w konstrukcjach zabawowych typu całkowicie obudowane urządzenia do zabawy są tak ważne podczas wypadku? W wielopoziomowej konstrukcji obsługa sali zabaw musi dotrzeć do dziecka szybciej, niż pozwala na to zwykła trasa zabawy, która częstokroć jest wielopoziomowa, zawiła i zawiera liczne przeszkody. Zbyt wąski lub zastawiony plastikowymi zabawkami ciąg ewakuacyjny utrudnia lub w skrajnych przypadkach uniemożliwia dostęp i udzielenie pomocy potrzebującemu dziecku. Podczas pożaru albo w przypadku wystąpienia zadymienia problem dotyczy wszystkich użytkowników sali zabaw. Bezpieczeństwo należy oceniać zarówno w samej konstrukcji, jak i w budynku, w którym ją zainstalowano.
Czym różni się wyjście z urządzenia od ewakuacji z budynku
„Małpi gaj” to potoczna nazwa całkowicie obudowanego sprzętu do zabawy, w którym zabudowy siatkowe wykonane z elastycznej siatki oddzielają poszczególne strefy zabawy, tunele i zabezpieczają przed upadkiem z wysokich czasem, kilkupoziomowych konstrukcji. Norma PN-EN 1176-10:2024-02 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie — Część 10: Dodatkowe szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań całkowicie obudowanych urządzeń do zabawy dotyczy urządzeń tego typu instalowanych wewnątrz i na zewnątrz, przeznaczonych dla dzieci do lat 14. Zapisy normy zwracą uwagę na rozwiązania umożliwiające swobodne przejście i wyjście z konstrukcji tzw. „strefę ewakuacyjną”.
Oddzielnie obowiązują zasady ochrony przeciwpożarowej budynku: jego drogi i wyjścia ewakuacyjne wynikają z przeznaczenia obiektu i dokumentacji budowlanej. Wyjście awaryjne z konstrukcji zabawowej nie może kończyć się w miejscu, z którego nie da się opuścić sali. Zgodnie z polskimi przepisami przeciwpożarowymi sale zabaw dla dzieci są najczęściej klasyfikowane jako kategoria zagrożenia ludzi ZL II (przeznaczone do użytku przez osoby o ograniczonej zdolności poruszania się, jak żłobki, przedszkola). A to wiąże się ze szczególnymi obostrzeniami, m.in.: w zakresie głównych dróg ewakuacyjnych w budynku prowadzących od samej konstrukcji do wyjścia na zewnątrz sali zabaw.
Jakie zdarzenia utrudniają dotarcie do dziecka
Upadek z wysokości, zakleszczenie kończyny, zasłabnięcie, atak paniki albo zderzenie dzieci może wymagać udzielenia pomocy w najdalszej części konstrukcji. Przy prawidłowym projektowaniu i instalacji konstrukcji liczy się uwzględnienie dróg i wyjść z wnętrza konstrukcji, umożliwiających dostęp do każdego poziomu, możliwość obserwacji z zewnątrz i realny sposób wyprowadzenia osoby, która nie porusza się samodzielnie. Wielkość przejścia użytkownika wystarczający dla dziecka nie zawsze będzie wystarczająca dla osoby dorosłej.
Podczas oględzin trzeba sprawdzić, czy dostęp serwisowy i ratunkowy np.: rozpinane panele siatkowe, uchylne lub demontowane klapy tapicerowane, drzwi rewizyjne w sztywnym wygrodzeniu można łatwo odnaleźć, otworzyć bez szukania klucza u nieobecnej osoby. Personel musi być szkolony w tym zakresie i wiedzieć, gdzie znajduje się dostęp serwisowy i ratunkowy w samej konstrukcji.
Pierwsze minuty po wypadku
Pracownik powinien przerwać zabawę w zagrożonej strefie lub w całej konstrukcji, zabezpieczyć miejsce, wezwać pomoc odpowiednio do sytuacji i przekazać ratownikom informacje o lokalizacji poszkodowanego. Nie należy przesuwać osoby po urazie kręgosłupa bez konieczności ratowania życia. Druga osoba może prowadzić dzieci do wyjścia i utrzymywać dostęp do urządzenia. Zakres pierwszej pomocy powinien wynikać ze szkolenia pracowników i procedury panującej w obiekcie.
Po tego rodzaju zdarzeniu należy zachować zapisy kontroli, dokumentację urządzenia, ewentualne nagranie z monitoringu zgodnie z zasadami jego przetwarzania oraz spisać zeznania świadków w formularzu. Uszkodzonej części konstrukcji nie należy oddawać do ponownego użycia przed wyjaśnieniem przyczyny. Samo wpisanie wypadku do rejestru bez usunięcia źródła jego powstania nie zamyka sprawy.
Co sprawdzić przed otwarciem sali
Samodzielnie pokonaj drogę od stanowiska obsługi do najdalszego punktu w konstrukcji. Sprawdź widoczność, liczbę wejść, dostęp do zamknięć awaryjnych i miejsce, w którym można bezpiecznie przejąć dziecko. Potem przejdź od każdego wyjścia z urządzenia do wyjścia z sali. Upewnij się, że trasa pozostaje drożna także w miejscu, gdzie powstaje kolejka klientów, przy założeniu maksymalnego obłożenia.
Wykonaj ćwiczenie z personelem: jedna osoba zgłasza wypadek, druga próbuje dotrzeć do wskazanej strefy, trzecia kieruje ruchem. Ćwiczenie ujawnia faktyczne przeszkody, mankamenty konstrukcyjne. Jeśli takie wystąpią, wynik zapisz i przekaż producentowi do poprawy, jeśli błąd konstrukcji wpływa na ograniczony dostęp do ewentualnego poszkodowanego.
Najczęstsze błędy
Często ocenia się tylko wejście główne, pomijając możliwości dotarcia do dziecka między poziomami konstrukcji. Drugi błąd to przechowywanie dekoracji, zabawek, materacy zapasowych przy wyjściu serwisowym. Trzeci to założenie, że regulamin zwalnia właściciela/zarządcę sali zabaw z obowiązku zapewnienia sensownej organizacji pomocy. Regulamin ma przekazać zasady, a personel powinien umieć je zastosować.
Plan ewakuacji trzeba sprawdzić w praktyce
Przegląd sali zabaw zacznij od scenariusza: dziecko nie jest w stanie samodzielnie zejść z najwyższego poziomu, z podestu najdalej położonego od wejścia głównego konstrukcji. Ustal, który pracownik personelu sali będący na zmianie wchodzi do konstrukcji, kto zabezpiecza wejście przed kolejnymi użytkownikami i kieruje ruchem opuszczających konstrukcję użytkowników i kto kontaktuje się z opiekunem lub odpowiednimi służbami bezpieczeństwa? Jeśli personel nie potrafi wskazać drogi dotarcia bez wspinania się przez elementy przeznaczone wyłącznie dla dzieci, trzeba poprawić rozwiązanie organizacyjne (procedury bezpieczeństwa) albo techniczne konstrukcji.
Następnie sprawdź sytuację, w której konieczne jest opuszczenie sali. Zewnętrzna droga ewakuacyjna budynku musi pozostać dostępna, a wyjście z konstrukcji nie może prowadzić wprost do zatoru. Ustawienie stolików urodzinowych, wózków i szafek warto skontrolować w godzinach największego ruchu. Personel powinien znać sposób policzenia dzieci, a opiekunowie powinni otrzymać krótkie, jednoznaczne instrukcje.
Po każdej zmianie układu sali, rozbudowie klatki lub wymianie siatek asekuracyjnych ponownie przećwicz te scenariusze. Zmiana pozornie drobna może zasłonić widok albo utrudnić otwarcie przejścia serwisowego. Ćwiczenia i protokół przeglądu pozwalają wykryć to przed prawdziwym wypadkiem.
Podsumowanie
Przejścia ewakuacyjne i dostęp ratowniczy powinny działać w rzeczywistej, zatłoczonej sali, nie tylko na projekcie otrzymanym od producenta. Sprawdź możliwości techniczne konstrukcji, drogi i wyjścia ewakuacyjne z wnętrza konstrukcji, wyjścia ewakuacyjne z budynku i procedury personelu jako jeden system. Jeśli planujesz modernizację małpiego gaju albo chcesz ocenić istniejące u Ciebie rozwiązania pod kątem: prawidłowości w zakresie ilości wyjść ewakuacyjnych, wymiarów prześwitów przejść wewnątrz konstrukcji, długości dojścia do konstrukcji i jej widoczności skontaktuj się z nami.

